0981 238 218

Tư vấn
Thuốc điều trị bệnh Parkinson và những lưu ý khi sử dụng

Thuốc điều trị bệnh Parkinson và những lưu ý khi sử dụng

Nội dung bài viết [Ẩn]

Parkinson là một bệnh của hệ thần kinh xảy ra do sự thoái hóa và chết đi của các tế bào sản sinh dopamin, dẫn đến thiếu hụt chất này trong não. Đây là một chất trung gian hóa học có vai trò điều hòa, kiểm soát các cử động của cơ bắp. Vì vậy khi thiếu hụt, phần lớn người bệnh sẽ gặp phải các rối loạn vận động như run tay chân, cứng đờ cơ bắp và vận động chậm chạp.

Do đó, tất cả các phương pháp điều trị bệnh Parkinson đều tập trung vào việc làm tăng nồng độ dopamin dù bằng cách trực tiếp hay gián tiếp hoặc bắt chước tác dụng của dopamin. Dưới đây là các thuốc điều trị thường gặp.

Người bệnh Parkinson gặp khó khăn trong các sinh hoạt hàng ngày thậm chí cả việc uống thuốc

Người bệnh Parkinson gặp khó khăn trong các sinh hoạt hàng ngày thậm chí cả việc uống thuốc

Levodopa - bổ sung trực tiếp dopamin thiếu hụt cho não

Đây là loại thuốc phổ biến và thường được sử dụng nhất khi điều trị bệnh Parkinson. Bởi dopamin là một chất không đi qua được hàng rào máu não nên không thể bổ sung qua đường uống hay đường tiêm. Vì vậy, người ta đã dùng levodopa (L -dopa) - một tiền chất của dopamin, qua được hàng rào máu não và sẽ chuyển thành dopamin khi vào bên trong não bộ.

Levodopa có thể dùng đơn độc, nhưng hiện nay thường được kết hợp với 1 loại thuốc “bảo vệ” là carbidopa hoặc benserazide. Các chất này ngăn chặn sự phân hủy levodopa ở ngoại biên, nhờ đó làm tăng tỷ lệ levodopa đi vào não, giúp nâng cao hiệu quả điều trị. Hiện nay Levodopa/carbidopa có một số tên thương mại trên thị trường là Sinemet, Atamet, Parcopa, Duopa, Syndopa... Còn Levodopa/benserazide chính là thuốc Madopar - được kê khá phổ biến cho người bệnh Parkinson.

Khi sử dụng levodopa, tình trạng run chân tay, cứng cơ bắp giảm dần, người bệnh sinh hoạt, làm việc dễ dàng hơn, từ đó chất lượng cuộc sống được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ bao gồm rối loạn tiêu hóa, hạ huyết áp tư thế, ảo giác, trầm cảm… Khi sử dụng trong thời gian dài, người bệnh có thể bị loạn động, múa giật và bị nhờn thuốc sau khoảng 5 - 7 năm điều trị.

Theo giáo sư Nguyễn Văn Thông - Phó chủ tịch hội thần kinh Việt Nam, khi kê đơn cho người bệnh Parkinson, các bác sĩ thường phải dò liều levodopa thấp nhất và tăng liều từ từ tùy theo mức độ nặng của bệnh và đáp ứng của cơ thể bệnh nhân. Vì vậy, người bệnh cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ trong quá trình điều trị, uống thuốc đúng liều, đúng giờ theo hướng dẫn của bác sĩ, không được tự ý tăng liều hay gộp liều thuốc.

Giáo sư Thông trong buổi chia sẻ về các phương pháp điều trị bệnh Parkinson

Giáo sư Thông trong buổi chia sẻ về các phương pháp điều trị bệnh Parkinson

Nếu các triệu chứng không thuyên giảm hoặc cảm thấy khó chịu, bạn nên quay lại gặp bác sĩ để được điều chỉnh thuốc hoặc có hướng xử lý phù hợp.

Bạn có thể uống levodopa trước hoặc sau ăn, nhưng với những bữa ăn giàu chất đạm, thì hãy uống thuốc cách xa khoảng 2 giờ. Bởi protein có thể làm giảm khả năng hấp thu của thuốc, dẫn đến giảm tác dụng điều trị.

Chất chủ vận dopamine (bắt chước tác dụng của dopamin)

Mặc dù không bổ sung trực tiếp dopamin cho não nhưng những chất này có khả năng bắt chước dopamin khiến các tế bào thần kinh bị “đánh lừa” giống như đang có dopamin trong não. Một số chất chủ vận dopamin bao gồm: Parlodel, Requip và Mirapex, Trivastal (Piribédil).

Đây là nhóm thuốc có thể dùng đơn độc một mình hoặc kết hợp với levodopa để nâng cao hiệu quả điều trị. Trên lâm sàng, các bác sĩ thường sử dụng nhóm này trước, nếu các triệu chứng không thuyên giảm sẽ phối hợp thêm với levodopa.

Chất chủ vận dopamin có thể gây ra các tác dụng phụ ngắn hạn như buồn nôn, nôn, chóng mặt, choáng váng, lú lẫn và ảo giác. Tác dụng phụ hiếm gặp bao gồm: chứng rối loạn kiểm soát ham muốn, chẳng hạn như nghiện cờ bạc, nghiện mua sắm, ăn uống hoặc quan hệ tình dục... Hơn nữa, vì thuốc có khả năng gây buồn ngủ, vì thế người bệnh nên cẩn thận khi lái xe, đặc biệt là khi bắt đầu dùng thuốc hoặc khi tăng liều.

Ăn nhiều rau xanh, uống đủ nước có giúp hạn chế tình trạng khô miệng, táo bón do các thuốc điều trị Parkinson gây ra

Ăn nhiều rau xanh, uống đủ nước có giúp hạn chế tình trạng khô miệng, táo bón do các thuốc điều trị Parkinson gây ra

Thuốc kháng cholinergic (Artane, Trihex)

Ở người bình thường luôn có sự cân bằng giữa nồng độ dopamin và acetylcholin trong não. Nhưng với người bệnh Parkinson, do bị thiếu hụt dopamin nên sẽ làm tăng các tín hiệu của acetylcholin. Đây là lý do vì sao trong điều trị, người ta có thể kết hợp thêm các thuốc kháng cholinergic nhằm khôi phục lại sự cân bằng các tín hiệu giữa hai chất này. Từ đó giúp cải thiện tình trạng run, cứng đờ, đồng thời làm giảm các triệu chứng về mặt tinh thần như lo âu, khó ngủ ở người bệnh Parkinson.

Tuy nhiên, khi sử dụng thuốc kháng cholinergic, người bệnh có thể gặp phải các vấn đề về tiêu hóa bao gồm: khô miệng, háo nước, táo bón, ăn không ngon. Ngoài ra, thuốc có thể gây suy giảm trí nhớ, đặc biệt là ở người cao tuổi. Vì thế, nhóm thuốc kháng cholinergic ngày nay ít được sử dụng.

Xem thêm các thông tin bổ ích:

Thuốc ức chế MAO - B, COMT

Thực chất, MAO-B  là enzym monoamine oxidase type B còn COMT là enzym catechol-O-methyltransferase. Đây là 2 enzym phân hủy dopamin trong não. Vì thế, khi ức chế các men này sẽ giúp giữ lại các dopamin sẵn có trong não. Thuốc thường được sử dụng một mình trong giai đoạn đầu của bệnh, hoặc kết hợp với các thuốc khác ở các giai đoạn sau. Khi phối hợp cùng levodopa, các nhóm thuốc này giúp kéo dài thời gian tác dụng của levodopa, giúp người bệnh duy trì được khả năng hoạt động lâu hơn.

Trên thị trường có một số loại thuốc ức chế enzym COMT bao gồm: tolcapone (Tasmar) và entacapone (Comtan). Một số thuốc thuộc nhóm ức chế MAO - B, ví dụ selegilin (Eldepryl) và rasagiline (Azilect)

Thuốc Amantadin

Amantadin cũng là một trong những thuốc mới điều trị bệnh Parkisnon

Amantadin là dẫn xuất tổng hợp, lúc đầu dùng để chữa cúm (A2 – influenza). Tuy nhiên, những năm gần đây, thuốc được sử dụng để điều trị bệnh Parkinson và rối loạn ngoại tháp do tác dụng phụ của một số thuốc điều trị. Cụ thể, Amantadin làm giảm các triệu chứng rối loạn vận động như run, cứng cơ do làm tăng hiệu quả hoạt động của dopamin trong não. Khi phối hợp Amantadin với levodopa thì hiệu quả điều trị bệnh Parkinson được nâng cao rõ rệt.

Vào năm 2017, một dạng phóng thích kéo dài của amantadine (Gocovri) là loại thuốc đầu tiên được FDA phê chuẩn đặc biệt để điều trị chứng khó đọc ở Parkinson.

Tuy nhiên, khi sử dụng nhóm thuốc này, người bệnh có thể bị rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, giật cơ, phù chi. Dùng lâu có thể thấy xuất hiện những mảng tím ở chi dưới do catecholamine được giải phóng tại chỗ gây co mạch.

Hướng dẫn an toàn khi sử dụng thuốc điều trị Parkinson

Tùy theo giai đoạn bệnh và khả năng đáp ứng thuốc, bác sĩ sẽ quyết định phương pháp điều trị Parkinson phù hợp nhất. Tuy nhiên, để việc điều trị bằng thuốc an toàn và hiệu quả hơn, người bệnh nên tuân thủ các hướng dẫn sau:

  • Không nghiền, nhai hay bẻ đôi viên thuốc trừ khi có chỉ định của bác sĩ
  • Uống thuốc vào những giờ cố định trong ngày. Nếu hay quên, bạn có thể ghi ra giấy hoặc hẹn đồng hồ thông báo giờ uống thuốc
  • Nên uống thuốc với đủ nước, khoảng 100 - 200ml nước lọc đun sôi để nguội
  • Không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều lượng, bởi điều này không chỉ nguy hại đến sức khỏe mà còn khiến bệnh Parkinson trở nặng hơn
  • Nếu có bất kỳ điều khó chịu nào khi dùng thuốc, bạn nên trao đổi với bác sĩ để có hướng xử lý phù hợp
  • Luôn mang theo thuốc khi đi du lịch hoặc công tác xa.

Ngày nay, để hạn chế tác dụng phụ của thuốc điều trị và nâng cao hiệu quả điều trị bệnh Parkinson, nhiều chuyên gia khuyến khích sử dụng thêm các sản phẩm hỗ trợ chứa Thiên ma, Câu đằng. Bởi các bằng chứng khoa học cho thấy, trong những thảo dược này có chứa các hoạt chất sinh học tương tự tiền chất dinh dưỡng của tế bào thần kinh, giúp nuôi dưỡng và làm ổn định quá trình dẫn truyền. Đồng thời gián tiếp làm tăng nồng độ dopamin trong não, từ đó giúp giảm run tay chân, cứng cơ và các triệu chứng khó ngủ, táo bón mà bệnh Parkinson gây ra.

Biên tập viên sức khỏe Đông Tây

Tham khảo:

http://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic_Parkinsons_Disease_An_Overview/hic_Medications_for_Parkinsons_Disease

Để lại số điện thoại để được tư vấn

Bình luận